Wildwaterkajakken in Bosnië

Wildwaterkajakken in spectaculair maar onbekend vaarwater? Daarvoor moet je ver buiten Europa zijn, in de Andes of de Himalaya. Of toch niet? Kajakinstructeur en reisondernemer Erik Wegman zocht voor zijn klanten nieuwe kajakroutes en kwam uit op de prachtige Bosnische rivier Una. Na jaren oorlog is het toerisme in Bosnië compleet gestagneerd. Onterecht, concludeert Wegman na afloop van zijn kajakavontuur. Tussen de ruïnes van de oorlog woont een gastvrij en hartelijk volk. En het is er uitstekend kajakken.

Volop feest in en naast het water

Kajakinstructeur Erik Wegman heeft zijn hoofdkwartier in het Noord-Hollandse Schoorl, maar daar valt niet bar veel te wildwatervaren. De kajakweken die hij organiseert vinden daarom in het buitenland plaats, op snelstromende rivieren in Spanje, Frankrijk, Oostenrijk, Italië en het zuidelijke Alpenland Slovenië. Het is na zo’n Sloveense week dat Wegman en zijn kajakvrienden besluiten verder naar het zuiden af te zakken om de rivieren in Bosnië te gaan exploreren. Een heuse ‘expeditie’ dus. Een vreemd woord in een Europese context, maar niet zo vreemd als je bedenkt dat Bosnië nog niet zo heel lang geleden werd verscheurd door een bloederige oorlog.

Het vertrek uit Slovenië is zeker geen spontane ingeving. Integendeel; aan de beslissing Bosnië te gaan verkennen is veel voorbereiding vooraf gegaan. Allereerst het waarwater. We zijn natuurlijk niet de eerste kajakkers in Bosnië. Eerst ben je nergens meer in Europa. Maar het is wel zo, dat door de Joegoslavische oorlogen het in kaart brengen van de wildwaterrivieren gestagneerd is. En dan moet je toch meer moeite doen om de mooie kajakplekjes weer te herontdekken. Bij de voorbereidingen lijken de gevaren vooral op de wal te liggen. In veel gebieden liggen nog mijnen. Natuurlijk zijn die gebieden goed gemarkeerd, maar toch. En het achterlaten van de auto op het instappunt is niet geheel zonder risico’s. Leegroven en strippen schijnen normale Boschische praktijken te zijn. zo waarschuwt de campingbaas nadrukkelijk, als we vanaf de strandplaats in Slovenië vertrekken.

Bihac

De afstand Slovenië-Bosnië is ongeveer 400 kilometer. Vijf uurtjes rijden, is de planning. Dus niet. We hebben geen rekening gehouden met het feit dat de snelweg door voormalig Joegoslavië maar twee in plaats van vier rijstroken telt. En van die twee stroken wordt maximaal gebruik gemaakt door transitverkeer uit voormalige Oostbloklanden, Duitse toeristen en een heel enkele Nederlandse vakantiegangen. Náást die doorgaande weg is in Bosnië nog nauwelijks sprake van toerisme; de oorlog ligt de meeste Europeanen nog te vers in het geheugen. De sporen van die oorlog zijn in Bosnië overal duidelijk zichtbaar en je nekharen komen overeind als je bedenkt wat zich allemaal zo dicht bij ons land heeft afgespeeld. Veel huizen zijn of worden hersteld, waardoor strak opgeknapte en aangeschoten huizen elkaar afwisselen.

Ondanks alle waarschuwingen tegen diefstal en beroving komen de Bosniërs op ons over als behulpzaam en gastvrij. En als we aan het eind van de rit in het plaatsje Bihac op een pleintje een pizza eten, valt ons op dat hier wel érg veel knappe dames los rondlopen. ‘De oorlog’, denk je dan gelijk weer. Want het waren vooral jonge mannen die het slachtoffer werden van de strijd die na het uiteenvallen van de Joegoslavische federatie losbarstte. En dat ze hier nog niet gewend zijn aan andere buitenlanders dan de leden van de VN vredesmacht, blijkt als we op datzelfde terras aangewezen worden met de uitroep “tourists, cool!” Zeker cool, want het hele stadje is één groot feest. Overal terrasjes met live muziek, diso’s en tapbier op iedere hoek van de straat en dat zeven dagen per week, zoals we later ontdekken.

We gaan in Bihac op zoek naar een camping, maar het zoekresultaat is nul. Reden: geen campings aanwezig in Bihac en omgeving. Omdat het inmiddels aardedonker is, besluiten we met de camper en de 4×4 bus op een grote parkeerplaats te overnachten. De parkeerplaats van een voetbalstadion, zo bleek de volgende ochtend!

Una Kiro Rafting

Via het internet was ik tijdens de voorbereidingen het bedrijfje Una Kiro Rafting op het spoor gekomen. Hun standplaats is verrassend snel gevonden. De Bosnische eigenaar Coralic Mersad en zijn Duitse echtgenote ontvangen ons hartelijk. “Nee hoor geen probleem, zetten jullie gerust je campement op ons terrein op.” Tijdens onze gesprekken met Una Kiro Rafting concluderen we al snel, dat we er wijs aan doen hun ervaring en kennis te gebruiken door een gids en chauffeur bij hen in te huren. We kunnen dan de in- en uitstappunten vinden en de verschillende trajecten verkennen. En we hebben dan altijd iemand bij de bus, wat gezien de verhalen toch wel zinvol lijkt.

We willen dezelfde dag nog starten met een pittig traject. Vijf kilometer watervalletjes, drops en pools. Wildwater IV en V, volgens de beschrijving. Het water staat vanwege de droogte behoorlijk laag en we schatten het traject zelf een graadje lager in. Als gids Anis en de chauffeur per brommer arriveren, is het tijd om daad bij woord te voegen. Via smalle onverharde wegen en door piepkleine gehuchten stuurt de chauffeur onze bus naar het instappunt. Blij dat we de camper hebben laten staan en blij dat we Anis bij ons hebben, want zonder hem hadden we het instappunt niet zo makkelijk gevonden.

Onze gids

De boten van Rafting Kiro Una zijn voornamelijk van het type Taifun of nog groter en daarom leen ik Anis mijn Dagger CFS. Zelf pak ik mijn Dagger ID. Bij het omkleden blijkt Anis’ verleden; z’n lichaam laat de sporen van drie flinke schotwonden zien. Ook nu weer is de oorlog een niet te vermijden deel van Bosnie. Maar dat niet alleen Anis’ lichaam te lijden heeft gehad van de strijd die hier gevoerd werd, blijkt uit het volgende voorval. Met de kajak op de nek lopen we via een smal pad tot bovenaan een vijfentwintig meter hoge waterval. Of we mee willen springen, vraagt Anis. Een snelle blik in het rond maakt me duidelijk dat niemand van ons team hier iets voor voelt. Geen probleem, meent Anis, en hij maakt de sprong solo. Terwijl we met de boten tot onderaan de waterval klauteren, beseffen we dat onze gids een andere invulling geeft aan het begrip ‘veilig’. Laten we het erop houden, dat door de oorlog zijn grenzen wat opgerekt zijn. Dat betekend voor ons, dat we zelf erg goed moeten opletten.

Watervallen

Het instappunt beneden aan de grote waterval biedt een overweldigende aanblik. Glashelder water, prachtige natuur. Watervalletjes van anderhalf tot drie meter en korte passages wisselen elkaar af. De eerste waterval is ongeveer vier meter hoog. Terwijl wij nog aan het instappen zijn, is Anis al over de rand verdwenen. Enigszins gespannen proberen we de situatie zelf in te schatten. Alles blijkt vrij en Erik gaat als eerste met de camera het watervalletje af om de andere op de video vast te leggen. Na de eerste serie watervallen breekt de spanning; het euforische gevoel de situatie zelf onder controle te hebben overheerst. Al gaande weten we het steeds zekerder; dit stuk van de Una behoort tot de mooiste kajaktrajecten die we ooit gevaren hebben. Bij sommige valletjes kan je de kajak eenvoudig terug dragen en Remi kan het niet laten om daar gretig gebruik van te maken.

Na het laatste watervalletje is het ineens over en blijkt het nog tien kilometer vlakwaterpeddelen tot aan het uitstappunt, Het lange traject wordt drie keer opgeluisterd door een aardig vervalletje en een spoorbrug van vijfentwintig meter hoog waar onze gids nog even vanaf moet springen. Even daarna daalt de watertemperatuur plotseling snel; op dat punt wordt de Una gevoed door een ondergrondse rivier. Vlakbij het uitstappunt komen we bij een laatste val van ongeveer vier meter. Zeg maar het toetje dat een heerlijk diner afsluit.

Een nieuw traject

Het volgende traject dat we gaan varen is vijfentwintig kilometer lang. We gaan uitzoeken of dit geschikt is voor een cursusweek, waarbij met veel oefenen vijf vaardagen gevuld kunnen worden. We besluiten om dit stuk in één dag te varen. De eerste kilometers zien er veelbelovend uit, met mooie passages wildwater II en III, die ideaal voor de laatste dagen van een beginnerscursus kunnen zijn. Na een tijdje wordt de rivier echter voor lange stukken vlak en nemen de snelle passages in frequentie af. We zien onderweg genoeg mogelijkheden om in en uit te stappen en regelmatig lichte passages waar je goed op techniek kunt oefenen.

Alles wordt genoteerd, zodat we na de zomer een plan kunnen maken. Terug gekomen op ons kamp bij het raftbedrijf Kiro Una praten we met Anis nog even wat over andere mogelijkheden die er voor wildwaterkajakkes in de omgeving zijn. Het blijkt dat het water dit jaar extreem laag staat en dat daardoor twee andere mooie zijrivieren helaas niet vaarbaar zijn. We besluiten daarom de verkenningstocht Bosnië te beëindigen. Onze missie is gedeeltelijk geslaagd. We hebben voldoende indrukken opgedaan en aantekeningen gemaakt om te overwegen om voor 2004 Bosnië in ons cursusprogramma op te nemen. Een beginnerscursus voor reislustige sportieve en feestgrage deelnemers of een aanvulling voor de gevorderde kajakkers in combinatie met Oostenrijk en Slovenië. De rivieren die we door de lage waterstand niet hebben kunnen verkennen komen vast een volgende keer aan bod.

De laatste avond sluiten we af met een stevige maaltijd raznjici en cevapcici en geesten we samen met de Bosniërs onder het genot van een veliko pivo tot in de late uurtjes door.

Europagaai op Instagram

    Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

    Aanmelden